أحمد بن محمد مسكويه الرازي ( مترجم : ابو القاسم امامى و على نقى منزوى )
445
تجارب الأمم ( فارسى )
بازپرسى كند و هر دو را به خانهء او بردند [ 1 ] . او على بن عيسى را به يكصد هزار دينار و برادرش عبد الرحمان را به هفتاد هزار دينار محكوم كرده ايشان را محترمانه در بازداشت نگاهدارى كرد ، تا على بن عيسى هفتاد هزار دينار و برادرش [ عبد الرحمان ] سى هزار دينار پرداختند و به خانهء خود باز گشتند . چون وزير ابو جعفر كرخى كوتاه قد بود ، ناچار شدند پايههاى تخت پادشاهى را چهار انگشت باز ، ببرند تا كوتاه شود . در اين سال ياقوت در « عسكر مكرم » كشته شد . گزارش آن : چنان كه گفتيم [ 2 ] ياقوت براى جنگ با على بن بويه به ارجان رفت . او در اين راه هر چه سپاهى داشت ، از ديلم و ترك و سواران ديگر و سه هزار پيادهء سياهپوست [ 3 ] همراه ببرد ولى با آن همه سپاه ، دم دروازهء ارجان ، از على بن بويه شكست خورد و گريخت . چون ياقوت خود بيش از ديگران ايستادگى كرده بود ، در دنبال سپاه جا داشت و على بن بويه ، پشت سر او مىرفت تا به رامهرمز رسيد و ياقوت در بخش باخترى عسكر مكرم بماند و پل « مسرقان » را ببريد ، على بن بويه نيز در رامهرمز ماند ، تا ميان او * و سلطان پيمان آشتى بسته شد .
--> [ ( 1 - ) ] و اين به ميانجيگرى ابو محمد صلحى بود كه از راضى بالله بخواست . چنين است در « الوزراء » تأليف هلال صابى ص 333 . [ ( 2 - ) ] M : - خ 5 : 459 و 470 . [ ( 3 - ) ] M : گويا اين سياهپوستان بازماندگان دهها هزار زنگى بودند كه در قيام زنگيان در جنوب به سالهاى ( 255 - 270 ه ) شركت كرده بودند . آن تودههاى انبوه شركت كننده در آن جنبش بزرگ را نمىتوان گرد هم آئى بردگان زر خريد و انتقالى از افريقا دانست ، بلكه اينان همچنانكه در رسالهء « جنبش زنگيان در جنوب و تأثير آن در حقوق و فقه اسلام » احتمال دادهام بازماندگان سياهپوستانى باستانى ساكنان بومى خليج فارس پيش از آمدن آرياها بدين منطقه بودند ( رسالهء تز ليسانس دانشكدهء حقوق شعبهء قضائى دانشگاه تهران